Badania epidemiologiczne prowadzone w ponad 20 krajach pokazały, że ok. 8,7% osób w Polsce deklaruje objawy atopowego zapalenia skóry, co wskazuje na to, że na AZS cierpi co kilkanaście dorosłych i dzieci w populacji. W praktyce oznacza to, że setki tysięcy Polaków – a według niektórych szacunków nawet ok. 700 000 osób – boryka się z tą chorobą na co dzień, często przez wiele lat.
Problem jest tym poważniejszy, że AZS nie ogranicza się tylko do niewielkich grudek czy suchej skóry: przewlekły świąd, zaburzenia snu, obniżona jakość życia oraz częste nawroty sprawiają, że choroba ma ogromny wpływ na codzienne funkcjonowanie pacjentów i ich rodzin.
W obliczu tak szerokiego zasięgu choroby rośnie zainteresowanie alternatywnymi i wspomagającymi metodami leczenia – w tym terapiami konopnymi. Najnowsze badania naukowe rzucają światło na potencjał związków takich jak CBD i CBG w łagodzeniu objawów AZS, co może oznaczać nową nadzieję dla pacjentów, którzy nie zawsze dobrze reagują na klasyczne leczenie.
Spis treści
Atopowe zapalenie skóry (AZS) to jedna z najczęstszych przewlekłych chorób zapalnych skóry. Dla wielu osób nie jest to tylko „problem dermatologiczny”, ale realne, codzienne wyzwanie: uporczywy świąd, suchość skóry, pęknięcia, nawracające stany zapalne i pogorszenie jakości snu. Choroba często zaczyna się już w dzieciństwie, ale u sporej części pacjentów utrzymuje się również w dorosłości. Nic dziwnego, że obok klasycznych metod leczenia – emolientów, glikokortykosteroidów czy inhibitorów kalcyneuryny – coraz częściej pojawia się zainteresowanie terapiami wspomagającymi, w tym preparatami na bazie kannabinoidów.
W ostatnich latach temat konopi w dermatologii przestał być ciekawostką, a zaczął pojawiać się w poważnych publikacjach naukowych. Szczególną uwagę zwracają dwa obszary: z jednej strony badania kliniczne nad miejscowym stosowaniem CBD i CBG u pacjentów z AZS, z drugiej – prace przeglądowe analizujące potencjał terapeutyczny kannabinoidów w tej chorobie. Co dokładnie z nich wynika i czy rzeczywiście możemy mówić o nowym kierunku w leczeniu skóry atopowej?
Atopowe zapalenie skóry to choroba o złożonej patogenezie. Kluczową rolę odgrywa uszkodzenie bariery naskórkowej, nadmierna utrata wody przez skórę (TEWL), przewlekły stan zapalny oraz nadreaktywność układu immunologicznego. W praktyce oznacza to, że skóra osób z AZS jest bardziej podatna na podrażnienia, infekcje i działanie czynników środowiskowych.
Objawy, takie jak świąd czy rumień, mają nie tylko wymiar fizyczny. U wielu pacjentów prowadzą do zaburzeń snu, obniżonego nastroju i spadku jakości życia. Dlatego współczesne podejście do terapii AZS nie skupia się wyłącznie na „gaszeniu” stanu zapalnego, ale również na odbudowie bariery skórnej, poprawie nawilżenia i zmniejszeniu świądu.
To właśnie w tym kontekście zaczęto przyglądać się kannabinoidom – związkom, które oddziałują na tzw. układ endokannabinoidowy skóry.
Skóra nie jest jedynie bierną „powłoką” ochronną. To aktywny narząd, wyposażony w sieć receptorów, enzymów i mediatorów, które regulują procesy takie jak proliferacja keratynocytów, reakcje zapalne, wydzielanie sebum czy odczuwanie świądu. Jednym z elementów tej sieci jest układ endokannabinoidowy, obejmujący m.in. receptory CB1 i CB2.
Badania sugerują, że modulowanie tego układu może wpływać na:
• procesy zapalne w skórze,
• funkcjonowanie bariery naskórkowej,
• odczuwanie świądu,
• równowagę lipidową skóry.
To właśnie dlatego kannabinoidy, takie jak CBD (kannabidiol) czy CBG (kannabigerol), zaczęły być rozpatrywane jako potencjalne substancje wspierające terapię AZS.
Jednym z ciekawszych nowych doniesień jest pilotowe badanie kliniczne, w którym oceniano wpływ maści zawierającej 30% CBD i 5% CBG na skórę pacjentów z atopowym zapaleniem skóry.
Preparat był stosowany miejscowo przez kilka tygodni, a naukowcy mierzyli obiektywne parametry biochemiczno-fizyczne skóry, takie jak:
• nawodnienie naskórka,
• przeznaskórkowa utrata wody (TEWL),
• poziom sebum,
• erytem (zaczerwienienie),
• pH skóry i poziom melaniny.
Wyniki okazały się obiecujące. Po okresie stosowania preparatu zaobserwowano:
• istotną poprawę nawilżenia skóry,
• zmniejszenie TEWL, co sugeruje wzmocnienie bariery naskórkowej,
• redukcję rumienia, czyli widocznych cech stanu zapalnego,
• wzrost poziomu sebum, co może mieć znaczenie dla ochronnej warstwy lipidowej skóry.
Co ważne, nie odnotowano istotnych niekorzystnych zmian w takich parametrach jak pH czy pigmentacja. Choć badanie miało charakter pilotowy i obejmowało niewielką grupę pacjentów, pokazuje ono, że miejscowe stosowanie kannabinoidów może realnie wpływać na kluczowe zaburzenia występujące w AZS: suchość skóry, osłabioną barierę naskórkową i stan zapalny.
Drugim filarem są prace przeglądowe analizujące dostępne badania nad zastosowaniem kannabinoidów w atopowym zapaleniu skóry. Wynika z nich, że potencjalne korzyści nie ograniczają się wyłącznie do CBD i CBG. W literaturze pojawiają się również doniesienia o takich związkach jak THC, PEA (palmitoetanoloamid) czy syntetyczne pochodne kannabinoidów. Autorzy podkreślają kilka kluczowych mechanizmów, które mogą mieć znaczenie w AZS:
• działanie przeciwzapalne poprzez modulację odpowiedzi immunologicznej,
• działanie przeciwświądowe, co jest szczególnie istotne dla komfortu pacjentów,
• wpływ na barierę skórną i gospodarkę lipidową,
• potencjalne właściwości antyoksydacyjne i przeciwbakteryjne.
Jednocześnie przeglądy te zwracają uwagę na ograniczenia obecnych danych. Wiele badań ma charakter wstępny, obejmuje małe grupy pacjentów lub różni się metodologią. Oznacza to, że choć kierunek jest bardzo obiecujący, nadal potrzebujemy większych, dobrze zaprojektowanych badań klinicznych, aby jednoznacznie określić skuteczność i bezpieczeństwo poszczególnych preparatów.
Ważne jest jedno: terapia konopna nie zastępuje standardowego leczenia atopowego zapalenia skóry. Aktualne wytyczne nadal opierają się na regularnym stosowaniu emolientów, leczeniu przeciwzapalnym w okresach zaostrzeń oraz kontroli czynników wyzwalających.
Kannabinoidy mogą być natomiast rozpatrywane jako element terapii wspomagającej – szczególnie u
pacjentów, którzy:
• zmagają się z przewlekłą suchością i świądem,
• mają nawracające podrażnienia mimo prawidłowej pielęgnacji,
• źle tolerują niektóre klasyczne preparaty miejscowe.
Z perspektywy dermatologii to bardzo ciekawy kierunek: zamiast skupiać się wyłącznie na tłumieniu stanu zapalnego, pojawia się możliwość bardziej kompleksowego wsparcia funkcji skóry poprzez wpływ na układ endokannabinoidowy.
Choć wyniki badań są zachęcające, trzeba zachować zdrowy rozsądek. Nie każdy produkt „konopny” dostępny na rynku ma potwierdzoną jakość, skład czy skuteczność. Stężenia substancji aktywnych, forma preparatu i sposób stosowania mają ogromne znaczenie dla efektu końcowego.
Dlatego w kontekście AZS warto podkreślić:
• konieczność konsultacji z lekarzem lub dermatologiem,
• traktowanie preparatów z kannabinoidami jako uzupełnienia, a nie zamiennika leczenia,
• potrzebę opierania się na danych naukowych, a nie marketingowych obietnicach.
Pamiętaj o tym, że w naszej klinice zasięgasz porady lekarza konopnego, który da Ci rzetelne informacje, poparte wiedzą i osiągnięciami nauki w danym temacie. Do tego otrzymasz mnóstwo wskazówek o tym, jak holistycznie podejść do problemu skórnego, jakim jest AZS. W PCML do każdego pacjenta podchodzimy indywidualnie i przede wszystkim holistycznie.
Zarówno badanie kliniczne z użyciem maści CBD/CBG, jak i przegląd literatury pokazują jasno: kannabinoidy mają realny potencjał w terapii atopowego zapalenia skóry, szczególnie jeśli chodzi o poprawę nawilżenia, funkcji bariery skórnej i redukcję objawów zapalnych oraz świądu.
Jednocześnie jesteśmy dopiero na początku tej drogi. Najbliższe lata prawdopodobnie przyniosą więcej dużych badań klinicznych, które pozwolą precyzyjniej określić:
• które kannabinoidy są najskuteczniejsze,
• w jakich stężeniach i formach warto je stosować,
• u jakich grup pacjentów przynoszą największe korzyści.
Atopowe zapalenie skóry to choroba, która wymaga długofalowego, wielokierunkowego podejścia. Najnowsze badania sugerują, że kannabinoidy – szczególnie stosowane miejscowo – mogą stać się cennym elementem terapii wspomagającej AZS. Poprawa nawilżenia skóry, wzmocnienie bariery naskórkowej i redukcja rumienia to efekty, które mają realne znaczenie dla codziennego funkcjonowania pacjentów.
Choć potrzebujemy jeszcze solidniejszych danych klinicznych, już dziś widać, że konopie w dermatologii to nie chwilowa moda, lecz obiecujący kierunek rozwoju nowoczesnej terapii skóry atopowej.
Źródła:
Burczyk DD, Wcisło-Dziadecka D, Olczyk P, Chełmecka E, Burczyk WK. Evaluation of Biophysical Parameters of the Skin of Patients With Atopic Dermatitis After Application of an Ointment Containing 30% Cannabidiol and 5% Cannabigerol. Clinical, Cosmetic and Investigational Dermatology, 2025.
https://www.dovepress.com/evaluation-of-biophysical-parameters-of-the-skin-of-patients-with-
atop-peer-reviewed-fulltext-article-CCID
Therapeutic potential of cannabinoids for treating atopic dermatitis. PubMed, 2025.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40818974/
Laughter MR, Maymone MBC, Mashayekhi S, et al. The global burden of atopic dermatitis: lessons from the Global Burden of Disease Study 1990– 2017. British Journal of Dermatology.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33006135/
Global Atopic Dermatitis Atlas – How common is atopic dermatitis?
https://www.atopicdermatitisatlas.org/en/atopic-dermatitis/how-common-is-atopic-dermatitis
Silverberg JI, Barbarot S, Gadkari A, et al. Global epidemiology of atopic dermatitis: a comprehensive systematic analysis and modelling study. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37705227/