Choroby onkologiczne

- terapia marihuaną leczniczą -

Medyczna marihuana w leczeniu raka

Choroby onkologiczne stały się kolejną światową pandemią, z którą zmagamy się od wielu lat. Raport Health at a Glance 2021 pokazał, że mimo wysokiej zapadalności na schorzenia onkologiczne wypadamy dość dobrze na tle innych krajów OECD.

W Polsce średnia wynosi 267 osób na 100 tys., podczas gdy inne kraje wykazują średnią na poziomie 294 zachorowań [1]. Jak podają fachowe źródła medyczne, w ostatnich 30 latach zaobserwowaliśmy dwukrotny wzrost zachorowalności na nowotwory złośliwe. U mężczyzn najczęściej, bo aż w ⅓ odnotowuje się raka płuc, z kolei u kobiet najbardziej rozpowszechnionym nowotworem jest rak piersi [2].
Agresywne metody leczenia nowotworów w postaci radioterapii, chemioterapii, terapii immunologicznych pogarszają komfort życia pacjenta w czasie terapii, gdyż u zdecydowanej większości prowadzą do utraty apetytu, nudności, spadku masy ciała, wyniszczenia, problemów ze snem, a nawet depresji. Wielu pacjentów poszukując nowoczesnych metod wspomagających leczenie chorób nowotworowych napotyka na swej drodze długą listę wskazań do terapii medyczną marihuaną, a rak jest jednym z nich (w szczególności efekty uboczne wywołane tradycyjnym leczeniem). Poniższy artykuł w całości poświęciliśmy wpływowi medycznej marihuany i zawartych w niej kannabinoidów na ogólny przebieg choroby nowotworowej oraz łagodzenie skutków agresywnego leczenia.

 

Spis treści:

 

  1. Czy medyczna marihuana jest bezpieczna w leczeniu nowotworu?
  2. Wskazania do leczenia medyczną marihuaną w onkologii
    2.1. Wpływ THC na rozwój raka
    2.2. Czy medyczna marihuana łagodzi skutki raka
  3. Przeciwwskazania do leczenia raka leczniczą marihuaną
  4. Jakie są zależności między marihuaną (THC) a rakiem?
  5. Sposoby przyjmowania THC podczas leczenia raka (waporyzacja, olej RSO)
  6. Jaka odmiana marihuany jest przepisywana na raka?
  7. Badania na temat wpływu marihuany na chorobę onkologiczną
    7.1. Redukcja ryzyka zachorowania na raka dzięki THC
    7.2. Wpływ kannabinoidów z konopi na raka
    7.3. Przeciwnowotworowe działanie marihuany medycznej
  8. CBD a choroba nowotworowa – co powinieneś wiedzieć?

 

Czy medyczna marihuana jest bezpieczna w leczeniu nowotworu?

Nowotwory są wynikiem niepowstrzymanego namnażania się komórek, które dzielą się zbyt szybko i w nadmiernej ilości, co dodatkowo nie jest zauważane przez układ odpornościowy, przez co komórki te nie są szybko wychwytywane oraz eliminowane. Ponadto przekształcenie zdrowej komórki w nowotworową wiąże się z uszkodzeniami jej materiału genetycznego. Dzieje się to w wyniku pewnych predyspozycji genetycznych, jak i oddziaływania środowiska. Promieniowanie jonizujące/UV czy reaktywne formy tlenu, zwane także wolnymi rodnikami, prowadzą do nieodwracalnego zniszczenia DNA. Takich zniszczeń materiału genetycznego doświadcza każdy organizm, jednak u osoby pozbawionej predyspozycji genetycznych dochodzi do właściwej naprawy DNA. Jednak nie u wszystkich naprawa ta jest skuteczna, w wyniku czego pojawiają się zaburzenia transkrypcji i replikacji, co skutkuje syntezą dysfunkcyjnych białek [3].
Medyczna marihuana charakteryzuje się niską ilością skutków ubocznych, co zachęca wielu pacjentów do wypróbowania tej metody leczenia. Przegląd badań z 2015 roku dał wyraźny znak, że wpływ układ endokannabinoidowego na rozwój raka odbywa się poprzez hamowanie rozwoju agresywnych komórek nowotworowych. Wówczas zauważono również, że komórki rakowe posiadają znacznie zwiększoną aktywność enzymów odpowiedzialnych za niszczenie endokannabinoidów [4].

Aktywowanie receptorów kannabinoidowych (CB1 i CB2) wpływa na [5]:

  • zmniejszone namnażanie się komórek nowotworowych,
  • blokowanie angiogenezy, czyli tworzenie naczyń krwionośnych doprowadzających krew do komórek rakowych,
  • uruchomienie mechanizmów zaprogramowanej śmierci komórki nowotworowej,
  • zapobieganie przerzutom.

Dzięki licznym badaniom dowodzącym skuteczności i bezpieczeństwa konopi można stwierdzić, że stosowanie medycznej marihuany w onkologii pomaga lepiej kontrolować chorobę, zapobiega jej rozwojowi oraz ułatwia powrót do zdrowia.

 

Wskazania do leczenia medyczną marihuaną w onkologii

Medyczna marihuana w łagodzeniu skutków choroby nowotworowej znalazła szczególne zastosowanie u pacjentów z nudnościami i wymiotami [6], które są skutkami chemioterapii/radioterapii.

Badania dowodzą, że medyczna marihuana łagodzi objawy raka, takie jak [7]:

  • nudności,
  • wymioty,
  • brak apetytu,
  • wyniszczenie,
  • ból,
  • problemy z zasypianiem,
  • obniżony nastrój,
  • skurcze mięśni.

Wpływ THC na rozwój raka

THC jako psychoaktywny składnik konopi jest uznany jako nowa metoda leczenia nowotworów. Świetnym potwierdzeniem jest rak piersi. THC posiada udowodnione antyproliferacyjne działanie w komórkach nowotworowych, co jest możliwe dzięki aktywacji receptorów kannabinoidowych. Mówiąc jeszcze prościej medyczna marihuana w onkologii jest receptą na zmniejszenie podziału komórek nowotworu piersi i dodatkowo indukuje śmierć komórek chorobowych. Co ciekawe, THC oddziałuje na receptor GPR55, tym samym zmniejszając wzrost i rozwój guza [8].

 

Czy medyczna marihuana łagodzi skutki raka

Dzięki stale rosnącej liczbie badań naukowych marihuana w onkologii znajduje coraz to szersze zastosowanie. Konopie jako nowa metoda leczenia nowotworów u udowodniły swoją skuteczność w wielu badaniach. Naukowcy w 2020 roku przeprowadzili badanie wśród pacjentek z rakiem piersi. Okazało się, że aż 42% badanych zadeklarowało używanie medycznej marihuany w celu radzenia sobie z objawami choroby i skutkami ubocznymi leczenia [9].
Ankieta z 2018 roku badająca, dlaczego pacjenci z podjęli leczenie medyczną marihuaną w czasie ostatnich 6 miesięcy [10]. Uczestnicy podali następujące powody:

  • ból związany z nowotworem (46%),
  • nudności (34%),
  • inne objawy nowotworu (31%),
  • przyczyny niezwiązane z rakiem (56%).

Przeciwskazania do leczenia raka leczniczą marihuaną

Nie da się ukryć, że leczenie medyczną marihuaną ma nie tylko niewiele skutków ubocznych, ale także istnieje równie mało sytuacji, w których jej używanie jest przeciwwskazane. W większości przypadków marihuana leczy raka, a także łagodzi skutki uboczne chemioterapii/ radioterapii. Jednak głównymi przeciwwskazaniami do leczenia medyczną marihuaną nowotworu są: ciąża, karmienie piersią, zbliżająca się operacja w znieczuleniu ogólnym, niektóre leki (warfaryna, silne leki uspokajające, fluoksetyna, disulfiram).
O leczeniu medyczną marihuaną powinien zadecydować wykwalifikowany lekarz, który oceni czy nie ma żadnych przeciwwskazań do stosowania konopi w przebiegu choroby nowotworowej.

 

Jakie są zależności między marihuaną (THC) a rakiem?

Zbadano, że wpływ układu endokannabinoidowego na rozwój raka jest dość kluczowy, gdyż u znacznej większości pacjentów z chorobą nowotworową stwierdza się nieprawidłowe funkcjonowanie tego układu.
THC łączy się z receptorem kannabinoidowym CB1 lub CB2 w komórce nowotorowej i indukuje apoptozę – naturalny proces niszczenia komórek, który jednocześnie oszczędza zdrowe komórki. THC poprzez wzrost syntezy ceramidów prowadzi do śmierci chorej komórki (zdrowe komórki nie wytwarzają ceramidu w obecności THC, co zapobiega ich obumieraniu).
Jedno z pierwszych badań opisujących działanie przeciwnowotworowe THC (zapobieganie i hamowanie choroby) zostało opublikowane w 1975 roku i dotyczyło wpływu THC na wzrost guza [11]. Myszom z rakiem płuc podawano doustnie THC i po 10 dniach zaobserwowano zależną od dawki remisję wzrostu guza.

 

 

Sposoby przyjmowania THC podczas leczenia rak (waporyzacja, olej RSO)

Dość powszechną metodą przyjmowania medycznej marihuany leczącej raka jest waporyzacja, do której potrzebne jest niewielkie urządzenie zwane waporyzatorem. Proces waporyzacji polega na podgrzewaniu suszu medycznej marihuany do wysokich temperatur, bez jednoczesnego uwalniania szkodliwych substancji smolistych. Jest to wygodna metoda, która pozwala na odmierzenie odpowiedniej dawki wywołującej określone efekty terapeutyczne.
Drugim równie znanym sposobem (chociaż w Polsce uznawanym za nielegalny ze względu na wysoką zwartość THC) jest olej RSO. Upraszczając, olej RSO jest ekstraktem z konopi bogatym wysycha aktywne THC. W innych krajach jest on zalecany pacjentom zmagającym się właśnie z nowotworami, ale także chorobami neurologicznymi, autoimmunologicznymi oraz o podłożu zapalnym.

 

Jaka odmiana marihuany jest przepisywana na raka?

Aktualnie w Polsce dostępnych w aptekach jest 6 rodzajów suszy konopnych leczniczych. Medyczna marihuana w onkologii przynosi najlepsze rezultaty wówczas, gdy jest bogata nie tylko w THC, ale także CBD. Zalecany stosunek obu kannabinoidów powinien wynosić 1:1, gdyż podawane w takiej proporcji wzajemnie wzmacniają swoje działanie i tym samym lepiej łagodzą objawy raka [12]. Aczkolwiek nasi Lekarze zawsze indywidualnie dobierają terapię, biorąc pod uwagę nasilenie objawów oraz ustalony efekt terapeutyczny.

 

Badania na temat wpływu marihuany na chorobę onkologiczną

Marihuana a rak – co mówią badania naukowe? Lecznicze właściwości konopi nie są niczym nowym, bowiem już w starożytnych Indiach były używane w leczeniu takich dolegliwości jak bezsenność i ból. Grecy stosowali je do leczenia dolegliwości w postaci krwotoków z nosa, a Arabowie jako środek moczopędny, przeciwwymiotny i przeciwpadaczkowy.
Obecnie ponad 100 różnych badań naukowych potwierdza skuteczność działania medycznej marihuany w onkologii. Leczenie medyczną marihuaną z powodzeniem może być stosowane w następujących chorobach nowotworowych:

  • rak piersi [13],
  • rak prostaty [14],
  • nowotwór jelita grubego [15],
  • białaczka [16],
  • rak szyjki macicy [17],
  • czerniak [18],
  • chłoniak skórny [19].

 

Redukcja ryzyka zachorowania na raka dzięki THC

Niedawny przegląd badań, którego wyniki opublikowano w październiku 2021 roku badał hipotezę dotyczącą tego, czy spożywanie konopi wiąże się ze zwiększonym zachorowaniem na raka w przyszłości [20]. Analizie poddano 34 różne badania, z czego jedynie 5 nie spełniało pożądanych kryteriów. Sprawdzono, czy używanie medycznej marihuany w onkologii prowadzi do zwiększenia zachorowania na nowotwór w poszczególnych częściach ciała. Przeanalizowane dane na temat marihuany, a raka wyraźnie pokazały, że konopie prowadzą do zmniejszenia ryzyka zachorowania na raka o 10%. Leczenie medyczną marihuaną najbardziej obniża prawdopodobieństwo wystąpienia nowotworów głowy i szyi.

 

Medyczna marihuana a fobie i nerwica – co mówią badania naukowe?

Badanie w 2020 roku zajęło się oceną aktywności związków aktywnych zawartych w konopiach, sprawdzając jednocześnie ich cytotoksyczność wobec komórek chłoniaka skórnego [19]. W wyniku tego zaobserwowano wysoką toksyczność kannabinoidów na komórki chłoniaka. Co więcej, aktywne związki konopi zatrzymywały cykl komórkowy i powodowały śmierć chorych komórek. Dzięki temu badaniu mogliśmy bliżej poznać zależności występujące między marihuaną a rakiem i określić następujące pozytywy stosowania medycznej marihuany w onkologii:

  • prowadzi do śmierci komórek rakowych,
  • jest cytotoksyczna,
  • blokuje cykl komórkowy chorych komórek i jednocześnie nie zaburza funkcjonowania tych zdrowych,
  • zatrzymuje angiogenezę.

Przeciwnowotworowe działanie marihuany medycznej

Zawarte w medycznej marihuanie kannabinoidy, a szczególnie THC i CBD, posiadają udowodnioną naukowo aktywność przeciwnowotworową. Badanie z 2017 roku sprawdzało nie tylko skuteczność medycznej marihuany w leczeniu białaczki, ale także badało, w jaki sposób zachowują się oba kannabinoidy, gdy są podawane równocześnie [19]. Większość badań sprawdzających zależności istniejące między medyczną marihuanę a rakiem potwierdziła skuteczność konopi w leczeniu różnorodnych nowotworów, jednak żadne z nich nie sprawdzało, jak zachowują się kannabinoidy w przypadku leczenia białaczki.
Badanie dotyczące białaczki dowiodło, że podawanie THC i CBD razem prowadzi do ich wzmocnionego działania oraz lepszego efektu terapeutycznego, co również dowodzi istnienia efektu otoczenia (ang. entourage effect). Dodatkowo sprawdzano, czy lepszy efekt przynosi podawanie kannabinoidów przed lub po chemioterapii. Odpowiedź na to pytanie była jednoznaczne – lepsze działanie powoduje podawanie związków aktywnych konopi zaraz po chemioterapii, co powodowało rezultaty w postaci zwiększonej apoptozy komórek nowotworowych.
Równoczesne stosowanie kannabinoidów ze zwykłymi lekami przeciwbólowymi pozwalało także na znaczące zmniejszenie dawki leków cytotoksycznych przy jednoczesnym zachowaniu skuteczności leczenia.

 

CBD a choroba nowotworowa – co powinieneś wiedzieć?

CBD w ostatnich latach stało się bardzo popularne, a wszystko za sprawą legalizacji oleju CBD (i innych produktów konopnych z zawartością THC do 0,2%) w 2017 roku. Coraz więcej pacjentów chętniej sięga po różnorodne wyroby z wysoką zawartością kannabidiolu. Bez wątpienia prawdą jest, że CBD podobnie do THC pomaga w walce z lękiem, depresją, bezsennością, a w przypadku nowotworów zmniejsza nudności oraz wymioty. Czy można używać go samodzielnie, bez konsultacji z lekarzem? Nie zaleca się stosowania go bez uprzedniego zalecenia specjalisty, gdyż CBD oddziałuje w wątrobie na enzymy CYP2D6 i CYP3A4, które także odpowiadają za metabolizowanie wielu leków. Należy być bardzo ostrożnym łącząc CBD z innymi lekami, gdyż może on zmniejszać lub zwiększać jego działanie. Dodatkowo kannabidiol nie posiada jeszcze tak wielu dowodów naukowych na swoją skuteczność w przypadku pacjentów onkologicznych, jak medyczna marihuana i THC, dlatego zalecana jest ostrożność [22].

Bibliografia:

  • [1] Zgony z powodu raka: Polska wciąż ma jeden z najwyższych wskaźników umieralności wśród krajów OECD [RAPORT] | Puls Medycyny https://pulsmedycyny.pl/
  • [2] Nowotwory złośliwe ogółem | Krajowy Rejestr Nowotworów http://onkologia.org.pl/
  • [3] DNA Damage/Repair Management in Cancers | NCBI https://www.ncbi.nlm.nih.gov/
  • [4] Understanding Cancer | NCBI https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK20362/
  • [5] Cannabinoids in cancer treatment: Therapeutic potential and legislation | NCBI https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6387667/
  • [6] Regulation of nausea and vomiting by cannabinoids | NCBI https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3165951/
  • [7] Cannabis: The Debate Continues | A Train education https://www.atrainceu.com/content/5-therapeutic-effects-and-indications-cannabis-use
  • [8] Future Aspects for Cannabinoids in Breast Cancer Therapy | NCBI https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6479799/
  • [9] A Coala-T-Cannabis Survey Study of Breast Cancer Patients’ Use of Cannabis | ACJ Journal https://acsjournals.onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.1002/cncr.33906
  • [10] Rates of cannabis use in patients with cancer | NCBI https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6023560/
  • [11] Antineoplastic activity of cannabinoids | https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/1159836/
  • [12] Medyczna marihuana w onkologii – zastosowanie i wskazanie | Zwrotink Raka https://www.zwrotnikraka.pl/medyczna-marihuana-w-leczeniu-onkologicznym/
  • [13] Future Aspects for Cannabinoids in Breast Cancer Therapy | NCBI https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6479799/
  • [14] Endocannabinoids in the treatment of prostate cancer | MMJNZ https://mmjnz.org/healthfacts/endocannabinoids-treatment-prostate-cancer/
  • [15] Estrogenic induction of cannabinoid CB1 receptor in human colon cancer cell lines | PubMed https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18938775/
  • [16] Anticancer effects of phytocannabinoids used with chemotherapy in leukaemia cells can be improved by altering the sequence of their administration | Journal Of Oncology https://www.spandidos-publications.com/10.3892/ijo.2017.4022
  • [17] Cannabidiol rather than Cannabis sativa extracts inhibit cell growth and induce apoptosis in cervical cancer cells | NCBI https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5009497/
  • [18] Inhibition of skin tumor growth and angiogenesis in vivo by activation of cannabinoid receptors | PubMed https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12511587/
  • [19] Synergistic cytotoxic activity of cannabinoids from cannabis sativa against cutaneous T-cell lymphoma (CTCL) in-vitro and ex-vivo | NCBI https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7138167/
  • [20] Scoping Review and Meta-Analysis Suggests that Cannabis Use May Reduce Cancer Risk in the United States | LiberPub https://www.liebertpub.com/doi/full/10.1089/can.2019.0095
  • [21] Anticancer effects of phytocannabinoids used with chemotherapy in leukaemia cells can be improved by altering the sequence of their administration | PubMed https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28560402/
  • [22] CBD oil and cancer: 9 things to know | MD Anderson Cancer https://www.mdanderson.org/